PMDD: wat is het en hoe herken je de klachten?

Heb je iedere maand last van heftige PMDD symptomen in de periode voor je menstruatie? Ben je ineens extreem prikkelbaar, somber, angstig of emotioneel en verdwijnen deze klachten weer wanneer je menstruatie begint?

Dan kan er sprake zijn van PMDD (Premenstrual Dysphoric Disorder).

PMDD is een ernstige vorm van premenstruele klachten waarbij vooral de psychische en emotionele klachten een grote invloed kunnen hebben op je dagelijks leven, werk en relaties.

Wat zijn PMDD symptomen

PMDD staat voor Premenstrual Dysphoric Disorder. De klachten ontstaan in de periode na de eisprong en vóór de menstruatie.

Bij PMDD gaat het niet simpelweg om ‘verkeerde’ hormoonwaarden. Er zijn aanwijzingen dat vrouwen met PMDD gevoeliger reageren op de normale hormonale veranderingen tijdens de menstruatiecyclus.

Dat verklaart ook waarom je je het ene deel van de maand prima kunt voelen en in een ander deel van je cyclus ineens heel anders.

Wat zijn de klachten bij PMDD?

PMDD kan zich zowel psychisch als lichamelijk uiten. Vooral de psychische klachten kunnen heftig zijn.

Veel voorkomende klachten zijn:

• sterke prikkelbaarheid of boosheid
• stemmingswisselingen
• somberheid of huilbuien
• angst, spanning of onrust
• veel piekeren
• je overweldigd voelen
• minder goed tegen stress kunnen
• concentratieproblemen
• vermoeidheid of weinig energie
• slaapproblemen
• meer trek of sterke cravings
• hoofdpijn of migraine
• gevoelige of pijnlijke borsten
• een opgeblazen gevoel
• vocht vasthouden

Sommige vrouwen omschrijven het alsof ze een deel van de maand zichzelf niet zijn. Zodra de menstruatie begint, nemen de klachten vaak weer af en komt er meer rust.

Wat is het verschil tussen PMS en PMDD?

PMS en PMDD hebben veel overeenkomsten. Bij beide zijn de klachten gekoppeld aan de menstruatiecyclus.

Bij PMS kunnen lichamelijke en emotionele klachten vervelend zijn, maar de PMDD symptomen zijn vaak veel heftiger en hebben meer invloed op het dagelijks functioneren.

De klachten kunnen zoveel invloed hebben dat werken, het gezin, sociale contacten of je relatie eronder gaan lijden.

Het verschil zit dus niet alleen in welke klachten je hebt, maar vooral in de ernst ervan en hoeveel invloed ze op je dagelijks leven hebben.

Hoe herken je de PMDD symptomen

Een belangrijk kenmerk van PMDD is het cyclische patroon.

Daarom kan het helpen om gedurende minimaal twee menstruatiecycli dagelijks je klachten bij te houden. Zo wordt zichtbaar wanneer de klachten beginnen, wanneer ze het hevigst zijn en wanneer ze weer verdwijnen.

Een arts kan vervolgens beoordelen of het klachtenpatroon past bij PMDD en of er mogelijk andere oorzaken voor de klachten zijn.

PMDD in de perimenopauze en overgang

Misschien heb je al jarenlang PMS- of PMDD-klachten, maar merk je dat ze vanaf je late dertiger of in je veertiger jaren veranderen.

Je bent bijvoorbeeld eerder in de maand prikkelbaar, angstig of somber. Je slaapt slechter, kunt minder goed tegen stress of hebt het gevoel dat de periode waarin je klachten hebt steeds langer duurt.

Dit kan samenhangen met de perimenopauze: de jaren voorafgaand aan de menopauze.

Waarom kan PMDD tijdens de perimenopauze veranderen?

Tijdens de perimenopauze worden de eisprong en menstruatiecyclus vaak minder voorspelbaar. Ook oestrogeen en progesteron kunnen gedurende de cyclus sterker gaan schommelen.

Wanneer je gevoelig bent voor hormonale veranderingen, kunnen PMS- of PMDD-klachten hierdoor veranderen of heftiger worden.

PMDD en de overgang kunnen bovendien naast elkaar bestaan. Dat kan het soms lastig maken om te bepalen waar je klachten precies vandaan komen.

PMDD symptomen: is het PMDD, PMS of de overgang?

PMDD symptomen, PMS- klachten en overgangsklachten kunnen behoorlijk op elkaar lijken.

Prikkelbaarheid, somberheid, slecht slapen, angst, vermoeidheid, hoofdpijn en concentratieproblemen kunnen bijvoorbeeld voorkomen bij PMS en PMDD, maar ook tijdens de perimenopauze.

Daarom vind ik het belangrijk om niet alleen naar één hormoon of één afzonderlijke klacht te kijken.

Wanneer ontstaan je klachten? Hoe ziet je cyclus eruit? Wanneer voel je je juist goed? Zijn je klachten de afgelopen jaren veranderd? En welke invloed hebben slaap, stress, voeding en leefstijl?

Door naar het hele plaatje te kijken, ontstaat vaak veel meer duidelijkheid.

Wat kun je doen bij PMDD?

De aanpak van PMDD is persoonlijk en hangt onder andere af van de ernst van je klachten en jouw situatie.

Mogelijke behandelingen kunnen bestaan uit leefstijlaanpassingen en, in overleg met een arts, medicatie of hormonale behandeling.

Daarnaast kunnen slaap, stress, voeding en beweging invloed hebben op hoe je je gedurende je cyclus voelt.

Het belangrijkste is dat je niet iedere maand opnieuw hoeft te denken: ik moet hier gewoon doorheen.

Hulp bij PMS en PMDD

Heb jij iedere maand opnieuw klachten en vermoed je dat je hormonen en cyclus hierbij een rol spelen?

Tijdens een PMS/PMDD-consult brengen we jouw klachten uitgebreid in kaart. We kijken naar je cyclus, gezondheid, voeding, beweging, slaap en stress en bespreken welke ondersteuning bij jouw situatie kan passen.

Zo krijg je geen algemeen advies, maar een persoonlijk plan van aanpak.

→ Plan een PMS/PMDD-consult

Heb je ernstige sombere gedachten of gedachten aan zelfbeschadiging of suïcide? Wacht dan niet op een hormoonconsult, maar zoek direct medische hulp.